Wanneer gebruik je welke tijd?
Per tijd: hoe je hem maakt, wanneer je hem gebruikt en aan welke woorden je hem herkent.
Présent · tegenwoordige tijd
Gebruik. Wat nu gebeurt, wat je gewoonlijk doet en algemene feiten. Ook voor iets dat al een tijdje bezig is: j'habite ici depuis deux ans (ik woon hier al twee jaar).
Vorm. -er: -e, -es, -e, -ons, -ez, -ent (je parle). -ir (finir): -is, -is, -it, -issons, -issez, -issent. -re: -s, -s, –, -ons, -ez, -ent (il attend). De derde groep moet je per werkwoord leren.
Signaalwoorden: maintenantaujourd'huid'habitudetoujourssouventtous les joursle lundidepuis
- D'habitude, je prends le bus.
- J'habite à Lyon depuis trois ans.
Imparfait · onvoltooid verleden tijd
Gebruik. Verleden zonder duidelijk begin of eind: beschrijvingen (hoe iets was), gewoontes vroeger, en een handeling die bezig was toen er iets anders gebeurde.
Vorm. Neem de nous-vorm van de présent, haal -ons weg en zet er -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient achter: nous finissons → je finissais. Alleen être is anders: j'étais.
Signaalwoorden: autrefoisavantquand j'étais petit(e)d'habitude (vroeger)tous les étéspendant queà cette époque
- Quand j'étais petit, j'habitais à la campagne.
- Il pleuvait et il faisait froid.
Passé composé · voltooid tegenwoordige tijd
Gebruik. Een afgeronde, eenmalige gebeurtenis in het verleden: wat er gebeurde. Ook een reeks gebeurtenissen na elkaar, en een plotselinge gebeurtenis die een lopende handeling onderbreekt.
Vorm. Avoir of être in de présent + participe passé: j'ai parlé, je suis allé(e). -er → -é, -ir → -i, -re → -u. Met être past het participe zich aan het onderwerp aan: elle est partie, ils sont venus.
Signaalwoorden: hieravant-hierla semaine dernièrel'année dernièreil y a deux jourssoudaintout à coupun jourdéjà
- Hier, j'ai mangé une crêpe.
- Elle est partie à huit heures.
Futur simple · toekomende tijd
Gebruik. Wat in de toekomst gebeurt, vooral plannen en voorspellingen die verder weg liggen. Voor de nabije toekomst zeg je vaak aller + infinitief: je vais manger.
Vorm. Infinitief + -ai, -as, -a, -ons, -ez, -ont (bij -re valt de e weg: prendr-ai). Onregelmatige stammen: ser-, aur-, ir-, fer-, pourr-, voudr-, saur-, devr-, viendr-, verr-.
Signaalwoorden: demainaprès-demainla semaine prochainel'année prochaineun jourdans dix ansbientôt
- L'année prochaine, nous irons en Espagne.
- Demain, il fera beau.
Conditionnel · voorwaardelijke wijs
Gebruik. Wat zou gebeuren: in als-zinnen (si + imparfait, … conditionnel), beleefde vragen (je voudrais…, pourriez-vous…?), advies en wensen.
Vorm. Stam van de futur + de uitgangen van de imparfait: -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient: je parlerais, je serais, j'aurais.
Signaalwoorden: si + imparfaitje voudraisà ta placepourriez-vousce serait
- Si j'avais de l'argent, j'achèterais un vélo.
- Je voudrais un café, s'il vous plaît.
Plus-que-parfait · voltooid verleden tijd
Gebruik. Iets dat al gebeurd was vóór een ander moment in het verleden: de verleden tijd van het verleden.
Vorm. Avoir of être in de imparfait + participe passé: j'avais mangé, j'étais parti(e).
Signaalwoorden: déjà (in het verleden)avant que …quand je suis arrivé(e), …parce que (oorzaak eerder)
- Quand je suis arrivé, le film avait déjà commencé.
- Elle était fatiguée parce qu'elle avait travaillé toute la journée.
Subjonctif · aanvoegende wijs
Gebruik. Na que bij wensen, gevoelens, twijfel en noodzaak, als het onderwerp verandert: je veux que tu viennes. Ook na il faut que, pour que, bien que en avant que.
Vorm. Neem de ils-vorm van de présent, haal -ent weg en zet er -e, -es, -e, -ions, -iez, -ent achter: ils finissent → que je finisse. Nous en vous: als de imparfait (que nous finissions). Onregelmatig: sois, aie, aille, fasse, puisse, veuille, sache.
Signaalwoorden: il faut queje veux quej'aimerais quebien quepour queavant queje suis content(e) queje ne pense pas que
- Il faut que tu fasses tes devoirs.
- Je veux que vous soyez à l'heure.
Impératif · gebiedende wijs
Gebruik. Een bevel, verzoek of advies.
Vorm. De tu-, nous- en vous-vorm van de présent zonder onderwerp. Bij -er-werkwoorden (en aller) valt de -s van tu weg: parle!, va! Onregelmatig: sois/soyons/soyez, aie/ayons/ayez, sache/sachons/sachez. Wederkerend: lève-toi!
Signaalwoorden: !s'il te plaîts'il vous plaîtallezvite
- Ferme la porte, s'il te plaît!
- Levez-vous, les enfants!
Lastige keuzes
Passé composé of imparfait?
De passé composé vertelt wat er gebeurde (een afgeronde gebeurtenis: hier, je suis allé au cinéma). De imparfait beschrijft hoe het was of wat er vroeger altijd gebeurde (le cinéma était vieux; avant, j'allais souvent au cinéma). Samen: Je regardais (achtergrond) la télé quand le téléphone a sonné (gebeurtenis).
Avoir of être?
De meeste werkwoorden gaan met avoir. Met être gaan de werkwoorden van beweging of verandering van toestand (ezelsbruggetje: DR MRS VANDERTRAMP: devenir, revenir, monter, rester, sortir, venir, aller, naître, descendre, entrer, rentrer, tomber, retourner, arriver, mourir, partir) en alle wederkerende werkwoorden (je me suis levé). Met être past het participe zich aan: elle est allée, nous sommes partis.
Wanneer de subjonctif?
Na que bij wensen (je veux que), gevoelens (je suis content que), noodzaak (il faut que), twijfel (je ne crois pas que) en na voegwoorden als pour que, bien que, avant que. Maar: is het onderwerp hetzelfde, dan gebruik je de infinitief: je veux partir (niet: je veux que je parte).
Als-zinnen (si)
Echt mogelijk: si + présent, futur (si j'ai le temps, je viendrai). Onwaarschijnlijk: si + imparfait, conditionnel (si j'avais le temps, je viendrais). Na si gebruik je nooit de futur of de conditionnel.